أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

189

قانون ( فارسى )

- غذاها و سبزيهاى خوردنى كه مزاج تند بول را اصلاح مىكنند ، سابقا ذكر شده‌اند - داروهاى چسبان به بيمار تزريق كن كه حاجز و مانعى ميان مادهء بول آزاردهنده و سطح داخلى حسّاس مجراى بول شود . اگر سبب بند آمدن بول از بىحس بودن دستگاه بول‌بر و بول‌ريز است ، در علاجش دقت كن ! اگر ديدى كه بىحسى ناشى از اندامان رئيسه و منشأ است ، به علاج آنها بپرداز ! اگر كاهش حسّ يا نماندن حسّ سببش در خود ماهيچه و در خود مثانه است ، از داروهاى زير استفاده كن . بايد داروها پادزهرى باشند از قبيل : ترياق ، مثروديطوس ( ميترادات ) . داروهاى ماليدنى و تزريقى از داروهايى كه با روان انسان سازگارند ، از قبيل : روغن ياسمن ، روغن سوسن ، روغن نرگس ، روغن زعفران و روغن بلسان كه روغن بلسان در علاج بىحسى ويژگى دارد . داروهاى گذاشتنى را از ميان داروهايى انتخاب كن كه روان زندگى آنها را دوست دارد ، اعم از برگ درختان ، سبزيها ، ميوه‌هاى خوشبوى و سازگار با روان انسانى . مثلا ضماد از برگ درخت سيب يا از نعناع و يا از فيجن . البته بايد داروهاى احساس‌برانگيز بسيار قوى از قبيل : بزر اسپند ، بزر فيجن كوهى با ضماد باشد . ضماد را بعد از مثانه بر زهار هم بگذار ! اگر حبس شدن بول سببش ناتوانى نيروى دفع‌كننده است ، بايد دربارهء چگونگى مزاج منحرف شده تحقيق كنى و بدانى كه اين ناتوانى از كدام نوع بيمارى منشأ دارد ، آنگاه به معالجه در مزاج و نوع بيمارى همت گمارى ، هرچند اكثرا ناتوانى نيروى دفع‌كننده از اثر سردمزاجى رخ مىدهد ؛ پس علاج با داروهايى است كه گرمىبخش و گيرنده‌اند ، بويژه داروهايى خوبند كه در علاج ناتوانى نيروى احساس‌كننده ذكر كرده‌ايم . اگر سبب حبس و بيرون نيامدن بول از انسان است - كه در شاشيدن بسيار اهمال كرده و آن را به تأخير انداخته است - بيمار را در آبزن بنشان ، آب آبزن بايد سست‌كننده و نرمىبخش باشد ، مثلا مخلوط با بزر كتان ، كاجيره و يا يونجه باشد . همين داروها را از خارج نيز بر مثانهء بيمار بگذار ! بعد از آن داروهاى بسيار ادرارآور استعمال كن و شايد نياز به استعمال قاثاطير - ابزار تزريق - باشد . روغن بلسان و داروهاى هم‌تأثير آن در علاج چنين حالتى بسيار تأثيربخش و خوبند . اگر سبب حبس بول در كليه يا كبد يا روده‌ها و يا پشت نهفته است ، به علاج آنها بپرداز ! داروهايى كه سبب را در اين اندامان از بين مىبرند ، اين بيمارى را نيز شفا مىدهند و درد تسكين مىيابد ، اما با اين‌همه حتما بايد داروهاى سستىبخش اعم از آبزن ، داروهاى گذاشتنى و داروهاى تزريقى را به كار برى و اگر بيم آن نداشتى كه ممكن است ماده در حدّ زياد بيرون ريزد ، داروهاى ادرارآور را نيز استعمال كن ! و اين را بدان ! كه اگر كسى بولش بند آمده و تب ندارد ، در هر وقت و حالتى بهترين علاج شير است . و به‌طور كلّى هرگاه تب نباشد ، حبهاى مدور را - كه از بزرها سازند - همراه شير بخورند . بول ريزهاى مختلف كه در چندين حالت تأثيربخشند گويند اگر چلغوز كبوتر مخلوط با موميا ، مايهء تزريق شود ، بول بند آمده را ريزش دهد . همچنين